{"id":1235,"date":"2018-10-13T18:47:08","date_gmt":"2018-10-13T16:47:08","guid":{"rendered":"http:\/\/www.marcelverreck.nl\/?p=1235"},"modified":"2018-10-31T19:24:10","modified_gmt":"2018-10-31T18:24:10","slug":"de-haagse-wortels-van-remco-campert","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.marcelverreck.nl\/index.php\/de-haagse-wortels-van-remco-campert\/","title":{"rendered":"De Haagse wortels van Remco Campert"},"content":{"rendered":"

(verschenen in Den Haag Centraal van 11 oktober 2018)<\/em><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Mirjam van Hengel heeft met \u2018Een knipperend ogenblik\u2019 een krachtig en ook po\u00ebtisch biografisch portret van Remco Campert geschreven. Campert, in 1929 in Den Haag geboren, is een van onze geliefdste schrijvers. Nog steeds actief, want schrijven is – dat maakt Van Hengel overtuigend duidelijk \u2013 zijn ultieme levensbehoefte. De recente aankondiging van de vermoeide po\u00ebet dat hij de pen zou neerleggen was nationaal nieuws, maar werd, toen de broze schrijver weer enige kleur op de wangen had gekregen, schielijk ingetrokken. Van Hengel kreeg welwillende medewerking van Campert zelf en zijn grote liefde Deborah Wolf, maar stuitte desondanks op intrigerende raadselen die Camperts zeer gevulde leven kleuren en misschien ook wel bepalen. Haar boek is een intiem portret geworden van iemand voor wie intimiteit levenslang problematisch is gebleken.
\nWat \u2018Een knipperend ogenblik\u2019 mede zo leesbaar maakt, is de persoonlijke inzet van de schrijfster, die zichzelf ook opvoert en er niet voor terugschrikt in beeldende taal locaties uit Camperts leven te beschrijven. Eerder publiceerde zij een portret van dichter Leo Vroman en zijn vrouw Tineke en haar aanpak doet denken aan de manier waarop Onno Blom in \u2018Het litteken van de dood\u2019 het leven van Camperts generatiegenoot en vriend Jan Wolkers heeft geboekstaafd. Geen sprake van het gevreesde uitputtende boekhoudersproza, waardoor bepaalde biografie\u00ebn geteisterd worden. Een van de pillen die Nop Maas over het leven van Gerard Reve schreef ligt zodoende nog steeds half gelezen op mijn bureau.
\nOok Van Hengel en Blom larderen hun verhaal met getuigenissen en documenten, maar ze smeden daarvan een smeu\u00efg en betekenisvol relaas. De woeste levens van beide schrijvers (drank, vrouwen, het immer dynamische koppel levenslust-melancholie) herbergen daartoe heerlijk materiaal, maar het zijn geen oppervlakkige schandaalkronieken. In beide boeken wordt een vergelijkbare periodisering aangebracht, waarbij de \u2018horizontale\u2019 lijn, de chronologie van het leven, op een slimme manier door verticale thema\u2019s wordt verdiept.
\nBlom wist zich omringd door Wolkers maniakaal bijgehouden archief en diens bijna alwetende weduwe Karina en Van Hengel had vele gesprekken met de held van haar verhaal, waarbij ze zijn selectieve herinneringen regelmatig met de ware toedracht kon verrijken.
\nRemco Campert is de schrijver van de verraderlijke toegankelijkheid. Hij heeft in zijn verzen, verhalen en romans, vriend Kees van Kooten memoreerde dat laatst nog in een talkshow, voor vele jongelingen die grote angstaanjagende literatuur ontsloten. Lichtvoetig, maar niet oppervlakkig. Melancholisch, maar ook met voor de Nederlandse letterkunde ongebruikelijk veel humor. Tastende personages, trefzekere sprankelende zinnen.
\nOok de titels van zijn boeken spreken, we kennen \u2018Het is leven is vurrukkulluk\u2019 maar ook \u2018Een ellendige nietsnut\u2019. Want nooit is de mislukking ver weg in Camperts werk, maar hij laat zijn spartelende sukkels glanzen. Van Hengel draagt genoeg bewijzen aan, dat de schrijver veel zo niet alles aan zijn eigen leven ontleent.
\nRemco Campert reist, sinds ik op de middelbare school een uitbundige scriptie over hem schreef, met mij mee. Door \u2018Een knipperend ongeluk\u2019 ben ik er achter gekomen dat hij zelfs dichtbij mijn huidige huis geboren is. Op de Beeklaan, in het stuk dat vanwege de bouw van de Atlantikwall gesloopt is. De oorlog beroofde hem bovenal van zijn vader, dichter en controversieel verzetsicoon Jan Campert, aan wie hij slechts een handvol herinneringen zegt te bezitten. Zijn moeder was actrice Joekie Broedelet, onder meer bekend als de vriendelijke dame uit de fameuze Koot & Bie-sketch over \u2018het winterklaar maken van de tuin\u2019 door het illustere duo Jacobse en Van Es.
\nZijn ouders scheiden vroeg, zijn moeder was vaak op tournee, de jonge Remco ging van mandje naar mandje. In Kijkduin groeide hij op, vertoefde ook veel op andere Haagse adressen. Hij ging naar de Galvanischool, waar sinds 2015 zijn dichtregels de muur sieren. Bij de onthulling daarvan zei hij: \u2018De stad Den Haag is mijn oorsprong\u2019. In het zwartst van de oorlog volgde evacuatie naar de Veluwe. Die onthechte zwerfkat is hij gebleven. Zijn levenspad, vol rijke details door Van Hengel gereconstrueerd, kent vele liefdes en woonplekken. Maar ergens begon het allemaal:<\/p>\n

Geboren ben ik, nu nog<\/em>
\n 28 juli 1929 in Den Haag<\/em>
\n zoon van mijn moeder<\/em>
\n zoon van mijn vader<\/em><\/p>\n

het was mooi weer<\/em>
\n was het weer mooi?<\/em>
\n zand van de stoepsteen<\/em>
\n woei in de voortuin<\/em><\/p>\n

Hoe Amsterdams van signatuur hij ook moge lijken, ik durf de chauvinistische stelling wel aan dat het werk van Remco Wouter Campert, of hij wil of niet, in zijn Haagse wortels verankerd is. Kijkduin tekende zijn rommelige jeugd, die hij gelukkig noemt, met veel spelen in de duinen. Den Haag is met zijn standsverschillen en grote taligheid voedingsbodem voor zijn kenmerkende understatement gebleken en dan is er het grote litteken van de oorlog. Slauerhoff dichtte \u2018alleen in mijn gedichten kan ik wonen\u2019, bij Campert zie je dat hij als vaderloos zwervertje, ondanks zijn soms vrolijke, soms lamlendige en toch uiterst productieve leven, zijn definitieve onderdak vindt in de taal. En in die voortuin is er altijd zand blijven waaien, als stof voor een vitaal oeuvre.
\nLaten we hopen dat het \u2018knipperend ogenblik\u2019, zoals Campert in een gedicht de dood omschrijft, nog even op zich zal laten wachten.<\/p>\n

Mirjam van Hengel, Een knipperend ogenblik, <\/em>uitgeverij: De Bezige Bij, \u20ac 29,99 (E-book: 12,99)<\/p>\n

De Japanse hoofdsteun<\/em><\/p>\n

Ik kocht een hoofdsteun uit Japan<\/em>
\n en legde mijn nek erop te rusten.<\/em>
\n Ik sloot mijn ogen<\/em>
\n om wakker te blijven.<\/em>
\n Smeltenderweg verloor ik alle liefde<\/em>
\n en ging van alles houden.<\/em><\/p>\n

Gekocht in Scheveningen<\/em>
\n die Japanse hoofdsteun<\/em>
\n een dag dat de wind van zee kwam<\/em>
\n het zand in de souvenirshops drong<\/em>
\n het Gevers Deynootplein kermde om begane zonden<\/em>
\n en villa\u2019s in het Belgische park<\/em>
\n hun luiken verzegelden<\/em>
\n de vloot niet meer varen zou<\/em>
\n en de raad van den Haag haar zoveelste deal sloot.<\/em><\/p>\n

Alles verging tot stof<\/em>
\n behalve mijn lichaam dat zweefde<\/em>
\n \u00e9en met het houten kussen<\/em>
\n naar het wijkende plafond.<\/em><\/p>\n

Uit: \u2018Theater\u2019 (1979).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

(verschenen in Den Haag Centraal van 11 oktober 2018) Mirjam van Hengel heeft met \u2018Een knipperend ogenblik\u2019 een krachtig en ook po\u00ebtisch biografisch portret van Remco Campert geschreven. Campert, in 1929 in Den Haag geboren, is een van onze geliefdste schrijvers. Nog steeds actief, want schrijven is – dat maakt Van Hengel overtuigend duidelijk \u2013 […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1238,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6,1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.marcelverreck.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1235"}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.marcelverreck.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.marcelverreck.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.marcelverreck.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.marcelverreck.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1235"}],"version-history":[{"count":4,"href":"http:\/\/www.marcelverreck.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1235\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1240,"href":"http:\/\/www.marcelverreck.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1235\/revisions\/1240"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.marcelverreck.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1238"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.marcelverreck.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1235"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.marcelverreck.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1235"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.marcelverreck.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1235"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}